ADR tehlike etiketi üzerindeki 23 kodu, taşınan maddenin yanıcı bir gaz olduğunu ifade eder. İlk rakam olan 2, maddenin gaz sınıfında yer aldığını; ardından gelen 3 ise yanıcılık özelliğini belirtir. UN 1965 numarası ise Birleşmiş Milletler'in tehlikeli maddeler sınıflandırmasında Hidrokarbon Gaz Karışımı, başka bir deyişle sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) için ayrılmış evrensel tanımlayıcı numaradır. Bu numara, dünyanın her yerinde aynı maddeyi tanımlar ve acil müdahale ekiplerinin anlık bilgi almasını sağlar.

Hangi Araçlarda ve Sektörlerde Kullanılır?

23-1965 LPG tanker levhası; LPG dağıtım tankerleri, tüp dolum tesislerine hammadde taşıyan araçlar ve endüstriyel gaz tedarikçilerinin filosunda zorunlu olarak kullanılır. Özellikle şu sektörlerde yaygın biçimde karşılaşılır:

• Konut ve ticari ısınma amaçlı LPG dağıtımı
• Otomotiv yakıt sektörü (LPG'li araç yakıt ikmali)
• Sanayi tesisleri için yakıt gazı taşımacılığı
• Tarım sektörü ısıtma ve kurutma uygulamaları
• Tüp dolum ve dağıtım merkezleri

23-1965 Levhasının Özellikleri

ADR mevzuatı kapsamında üretilen tanker levhaları, zorlu karayolu koşullarına dayanacak şekilde tasarlanır. Standart boyutlar 300 mm x 120 mm (dikdörtgen turuncu arka plan) ile 30 cm x 30 cm kare plaka biçiminde olup araç üzerine monte edilen levhalarda yansıtıcı (reflektif) yüzey uygulaması kullanılır. Malzeme olarak alüminyum ya da yüksek yoğunluklu polietilen tercih edilir; üzerindeki tehlike kodu ve UN numarası siyah renkte, okunaklı şekilde baskılanır.

Taşıma Kuralları ve Yasal Zorunluluklar

LPG taşımacılığında ADR 2023 düzenlemeleri kapsamında araç üzerinde ön ve arka olmak üzere en az iki adet turuncu levha bulundurulması zorunludur. Türkiye'de bu zorunluluk, Tehlikeli Madde Taşımacılığı Yönetmeliği ve Ulaştırma Bakanlığı genelgeleriyle de düzenlenmektedir. Sürücülerin ADR Sürücü Eğitim Belgesi'na sahip olması, araçların ise ADR'e uygun donanımla techiz edilmesi gerekmektedir. LPG, Sınıf 2 kapsamında değerlendirildiğinden taşıma belgelerinde tehlike beyannamesi, taşıma senedi ve acil durum talimatları (Tremcard) eksiksiz bulunmalıdır.

Maddenin Tehlike Özellikleri

LPG, bütan ve propan gibi hidrokarbonların karışımından oluşur ve normal basınçta gaz hâlde bulunurken basınç altında sıvılaştırılarak taşınır. Son derece düşük parlama noktasına sahip olan LPG, hava ile belirli oranlarda karıştığında patlayıcı bir atmosfer oluşturur. Havadan ağır olması nedeniyle zemine yakın birikerek gözle görülmeyen bir tehlike yaratabilir. Gaz kaçağı durumunda kıvılcım, statik elektrik veya açık alev, şiddetli yangın ve patlamaya yol açabilir. Bu nedenle LPG tankerlerinde topraklama, basınç tahliye valfleri ve acil kapatma sistemleri zorunlu ekipmanlar arasında yer alır.