ADR uluslararası tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında yaygın biçimde kullanılan 23-1011 kodlu Bütan tanker levhası, taşınan maddenin yanıcı gaz olduğunu açıkça ilan eder. Tehlike kodu 23, maddenin yanıcı gaz sınıfında yer aldığını; UN numarası 1011 ise uluslararası sistemde n-Bütan ya da normal bütan olarak tanımlanan hidrokarbonlu gazı ifade eder. Bu levha özellikle LPG tankerleri ve bütan tüpü taşıyan araçlarda zorunlu olarak kullanılmaktadır.

Bütanın Tehlike Özellikleri

Bütan, renksiz ve hafif bir kokuya sahip yanıcı bir hidrokarbon gazıdır. Alt patlama sınırı yaklaşık yüzde 1,8 olup bu oranın üzerinde hava ile karıştığında kolayca tutuşabilir. Havanın yaklaşık iki katı ağırlığında olan bütan, sızıntı durumunda yerde ve bodrum gibi alçak noktalarda birikir; bu durum gizli yangın ve patlama riski yaratır. Bütan, tıbbi açıdan doğrudan toksik sayılmasa da yüksek konsantrasyonlarda oksijeni devre dışı bırakarak boğucu etki gösterebilir. Ateşleme kaynağı ile temas ettiğinde ani ve şiddetli alev alabilir.

Hangi Araçlarda ve Sektörlerde Kullanılır?

Bütan taşımacılığı enerji, konut ısıtma, gıda pişirme ve endüstriyel yakıt sektörlerinde yoğun olarak gerçekleştirilir. Dolum tesislerinden tüketici noktalarına kadar uzanan tedarik zincirinde bütan; özel basınçlı tanker araçları, paleto tüp taşıma araçları ve balonlu kaplar ile taşınmaktadır. Araçların basınç tahliye sistemlerine, alev tutucularına ve sızdırmazlık denetim mekanizmalarına sahip olması gerekmektedir. Yaz döneminde ısınan ortam basıncını artırdığından araç güneş altında park edilmemelidir.

23-1011 Levhasının Özellikleri

23-1011 ADR tanker levhası, standart 400x300 mm ölçülerinde alüminyum veya yüksek dayanımlı plastik malzemeden üretilmektedir. Turuncu zemin üzerine siyah kodlar baskılanan levhada tehlike numarası üstte, UN numarası altta yer alır. Yüzey kaplama, yakıt buharı ve çevresel koşullara karşı dirençli olacak şekilde hazırlanmıştır. Tanker araçlarında hem ön hem arka kısma, gerektiğinde yan panellere de monte edilebilir yapıdadır.

Taşıma Kuralları ve Yasal Zorunluluklar

Bütan tankeri ve bütan taşıyan araçlarda bu levhanın araçın ön ve arka yüzeyine görünür biçimde yerleştirilmesi ADR yönetmeliği gereğidir. Sürücülerin ADR Sınıf 2 kapsamında belgelenmiş eğitime sahip olması zorunludur. Araçta taşıma belgesi, TREM kart ve güvenlik veri sayfası eksiksiz bulundurulmalıdır. Bütan taşımacılığında tünel geçişleri ve yoğun nüfuslu alanlarda yerel yönetim kısıtlamalarına uyulması gerekmekte; yangın söndürücü ve ilk yardım ekipmanının araçta hazır bulundurulması şart koşulmaktadır.

• ADR Sınıf 2 - Yanıcı Gaz
• Tehlike kodu: 23 | UN numarası: 1011
• Alçak alanlarda birikim ve patlama riski
• Tanker ön ve arkasına zorunlu montaj
• Yüksek sıcaklıkta basınç artışı riski