Levha üzerindeki 22 tehlike kodu, taşınan maddenin soğutulmuş sıvılaştırılmış gaz (kriyojenik sıvı) formunda olduğunu ve boğucu özellik taşıdığını ifade eder. Kodun başındaki 2 gaz sınıfına, ardından gelen 2 ise soğutulmuş sıvı biçimindeki boğucu gazı simgeler. UN 1977 numarası, Birleşmiş Milletler tehlikeli maddeler veri tabanında soğutulmuş sıvı azotun (LN2 - Liquid Nitrogen) tanımlayıcısıdır. Atmosferik basınçta -196°C'de kaynayan bu madde, hacimce son derece yüksek miktarda gaz üretir.

Hangi Araçlarda ve Sektörlerde Kullanılır?

22-1977 levhası, kriyojenik dewar kapları veya vakum yalıtımlı tankerler taşıyan araçlarda kullanılır. Sıvı azot; tıp, endüstri, gıda ve araştırma alanlarında vazgeçilmez bir soğutucu maddedir:

• IVF klinikleri ve gen bankalarında biyolojik numune saklama
• Metal kırılganlık testi ve kriyojenik işleme
• Gıda dondurma ve şok soğutma hatları
• MRI cihazlarında süperiletken mıknatıs soğutması
• Beton ve zemin dondurmada inşaat uygulamaları
• Lazer kesim sistemlerinin soğutulması

22-1977 Levhasının Özellikleri

ADR Bölüm 5.3 kapsamında hazırlanan 22-1977 levhası, turuncu zemin üzerine siyah baskıyla tehlike kodu ve UN numarasını açıkça sunar. Kriyojenik araçlarda levha montajında dikkat edilmesi gereken husus, tank yüzeyinin ısı etkisiyle levhayı deforme etmeyecek biçimde mesafeli tutulmasıdır. Yansıtıcı yüzey, gece görünürlüğünü artırır. Sıvı azot taşıyan araçlar genellikle çift cidar vakum yalıtımlı tankerler olup bu yapı araç görünümünü belirgin biçimde farklılaştırır.

Taşıma Kuralları ve Yasal Zorunluluklar

Sıvı azot, ADR Sınıf 2 (soğutulmuş sıvılaştırılmış gaz, boğucu) kapsamında değerlendirilir. Kriyojenik tankerlerin basınç tahliye sistemleri periyodik olarak test edilmeli ve belgelandırılmalıdır. Taşıma sırasında araçta acil tahliye prosedürleri, uygun kişisel koruyucu ekipman talimatları ve sürücü acil durum bilgileri hazır bulunmalıdır. Türkiye'de bu taşımaları düzenleyen mevzuat çerçevesinde araç periyodik muayenesi ve sürücü ADR belgesi zorunlu tutulmaktadır. Tünel ve kapalı park alanlarında ek kısıtlamalar uygulanabilir.

Maddenin Tehlike Özellikleri

Sıvı azot, -196°C'lik aşırı düşük sıcaklığıyla insan dokusuna anında kriyojenik yanık veriri; gözler, eller ve yüz bu tehlikeye en fazla maruz kalan bölgelerdir. 1 litre sıvı azot buharlaşarak yaklaşık 694 litre gaz üretir; bu oran kapalı alanlarda oksijen konsantrasyonunu tehlikeli biçimde düşürebilir. Renksiz ve kokusuz olması sızıntının erken fark edilmesini engelleyebilir. Aşırı soğuk nedeniyle çelik ve diğer metaller kırılganlaşabilir; bu durum ekipman arızasına zemin hazırlayabilir. Taşıma ve depolama alanlarında zorunlu havalandırma ve sabit oksijen ölçüm sistemi bulunması büyük önem taşır.