ADR tehlikeli madde taşımacılığı mevzuatı kapsamında soğutulmuş sıvı karbondioksit taşıyan araçlarda zorunlu olarak kullanılan bu levha, tehlike kodu 20 ve UN numarası 2187 kombinasyonunu taşır. Karbondioksit, atmosferde doğal olarak bulunan bir gaz olmakla birlikte yoğunlaştırılmış sıvı ya da soğutulmuş formda taşındığında ciddi tehlikeler barındırır. Bu levha, taşıma sürecinde ilgili tüm tarafları yükün niteliği ve gerektirdiği önlemler konusunda uyarmak amacıyla tasarlanmıştır.

Tehlike Kodu 20'nin Anlamı

ADR sisteminde 20 kodu, boğucu özellik taşıyan gazları tanımlar. 2 rakamı gaz sınıfını, 0 rakamı ise maddenin yanıcı ya da zehirli olmadığını belirtir. Karbondioksit, yanmaz ve zehirli olmayan bir gaz olmasına karşın yüksek konsantrasyonlarda insan sağlığına ciddi zarar verebilir; kapalı alanlarda oksijen oranını düşürerek boğulma tehlikesi yaratabilir. Soğutulmuş sıvı formundaki CO2, buna ek olarak kriyojenik yanık riski de oluşturur.

Hangi Araçlarda ve Sektörlerde Kullanılır?

20-2187 levhası, soğutulmuş sıvı CO2 taşıyan kriyojenik tanker araçlarında kullanılır. Bu araçların hizmet verdiği başlıca alanlar şunlardır:

• Meşrubat ve bira üretim tesisleri (karbonasyon)
• Gıda dondurma ve soğuk zincir taşımacılığı
• Yangın söndürme sistemleri üreticileri ve bakım firmaları
• Lazer kesim sanayii (koruyucu atmosfer)
• Tıbbi ve araştırma laboratuvarları
• Atık su ve baca gazı arıtma tesisleri

20-2187 Levhasının Özellikleri

Standart ADR ölçütlerine uygun üretilen bu levha, turuncu zemin üzerine siyah renk ile baskılanmış tehlike kodu ve UN numarasından oluşur. Üst bölümde 20, alt bölümde 2187 bilgisi yer alır. Kriyojenik tankerler için üretilen levhalar, -50°C'ye varan yüzey sıcaklıklarında bile bozulmadan kullanılabilecek şekilde seçilmiş malzemelere sahiptir. Levha, hem ön hem arka cephede araç gövdesine dışarıdan açıkça görünecek biçimde yerleştirilir.

Taşıma Kuralları ve Yasal Zorunluluklar

Soğutulmuş sıvı CO2 ADR Sınıf 2.2 kapsamında yer alır. Taşıma belgesi, güvenlik veri formu ve acil durum talimatları araçta eksiksiz bulundurulmalıdır. Kriyojenik tankerler için periyodik basınç ve sızdırmazlık testleri zorunludur. Sürücünün Sınıf 2 maddeleri kapsayan ADR eğitimini tamamlamış olması şartı aranır. Boşaltma işlemleri yalnızca açık ve iyi havalandırılmış alanlarda gerçekleştirilmeli; kapalı depo ve bodrum gibi mekanlarda CO2 boşaltımından kaçınılmalıdır.

Maddenin Tehlike Özellikleri

Karbondioksit (UN 2187), renksiz ve kokusuz bir gazdır; bu özelliği kaçakların duyularla fark edilmesini güçleştirir. Havadan yaklaşık 1,5 kat daha yoğun olduğundan sızıntı durumunda bodrum, çukur ve düşük kotta bulunan alanlarda birikerek ani oksijen yetersizliğine neden olabilir. Atmosferik ortamda %7'nin üzerindeki konsantrasyonlarda baş dönmesi ve bilinç kaybı görülebilir; %10'un üzerindeki konsantrasyonlar ise birkaç dakika içinde ölüme yol açabilir. Soğutulmuş sıvı formu -78,5°C'ye ulaşabilen sıcaklıklarda bulunduğundan temas anında deri ve göz dokusunda ağır kriyojenik yaralanmalar oluşabilir. Kaçak durumlarında CO2 dedektörleri ve oksijen ölçüm cihazları hayat kurtarıcı rol oynar.