Tanker levhasındaki 20 tehlike kodu, maddenin boğucu (asfiksi) özellikli bir gaz olduğunu belirtir. Bu kod; maddenin alev almaz ve toksik olmadığını, ancak oksijen yerini alarak boğulma tehlikesi yarattığını ifade eder. UN 1066 numarası ise Birleşmiş Milletler tehlikeli madde siciline göre sıkıştırılmış azot gazına atanmış tanımlayıcı koddur. Azot, atmosferin yaklaşık %78'ini oluşturan doğal bir element olmakla birlikte yüksek konsantrasyonda kapalı ortamlarda ölümcül olabilir.

Hangi Araçlarda ve Sektörlerde Kullanılır?

20-1066 Azot levhası, endüstriyel ve tıbbi sektörlere azot tedarik eden tankerlerde kullanılır. Azot gazı pek çok alanda kritik öneme sahiptir:

• Metal ısıl işlem fırınlarında inert atmosfer oluşturma
• Gıda ambalajlama ve taze tutma (MAP teknolojisi)
• Elektronik ve yarı iletken üretiminde temiz oda atmosferi
• Petrol ve doğalgaz boru hatlarının basınç testi
• Yangın söndürme sistemleri (oksijen azaltma)
• Kimya tesislerinde patlama riskini azaltma (inerting)
• Lastik şişirme (havacılık ve yarış otomotivi)

20-1066 Levhasının Özellikleri

ADR Bölüm 5.3 uyarınca hazırlanan azot tanker levhası, turuncu zemin üzerine siyah baskıyla tehlike kodu ve UN numarasını açıkça gösterir. Standart boyut 400 mm x 300 mm'dir; araçlara ön ve arka yüzeylere gelecek biçimde monte edilir. Yüksek basınçlı tüp demetleri veya kriyojenik tanklar taşıyan araçlarda ek uyarı etiketleri de gerekebilir. Levha üzerindeki rakamlar minimum 100 mm yüksekliğinde ve siyah renkte olmalıdır.

Taşıma Kuralları ve Yasal Zorunluluklar

Sıkıştırılmış azot, ADR Sınıf 2 (2A - boğucu gaz) kapsamındadır. Taşıma sırasında araçta tehlike levhalarının yanı sıra taşıma belgesi, güvenlik veri formu ve acil durum bilgileri bulunmalıdır. Tüp demetleri taşıyan araçlarda yük sabitleme ekipmanları ve kap hasarını önleyici koruma donanımı zorunludur. Türkiye'de söz konusu taşımalar için Tehlikeli Madde Taşımacılığı Yönetmeliği çerçevesinde araç ve sürücü yetkilendirmesi gerekmektedir.

Maddenin Tehlike Özellikleri

Azot, renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır; bu özellikleri kaçak durumunda fark edilmesini güçleştirir. Normal koşullarda yanıcı veya toksik olmayan azot, kapalı alanlarda oksijen konsantrasyonunu düşürerek anlık bilinç kaybı ve boğulmaya yol açabilir. Oksijen seviyesi %16'nın altına düştüğünde belirtiler hızla ortaya çıkar; %6'nın altında birkaç nefeste bilinç kaybı gerçekleşebilir. Basınçlı tüplerin mekanik hasar görmesi durumunda roket etkisi ve şiddetli patlama riski mevcuttur. Çalışma alanlarında oksijen ölçüm cihazlarının kullanımı hayati öneme sahiptir.